Ατομικά δικαιώματα

*η εικόνα είναι από το esao.net

Ατομικά κι ανθρώπινα δικαιώματα. Ο προσδιορισμός κάνει τη διαφορά. Και η διαφορά είναι που κάνει τη διαφορά.
Άτομο ορίζεσαι, μα άνθρωπος, αλίμονο, γίνεσαι – και αν…

Τ’ ατομικά δικαιώματα αποκτούνται. Μακροσκελής απόδειξη δε χρειάζεται γι’ αυτό. Αρκεί να παρατηρούσε, εν τάχει, πως τα δικαιώματα, με τη γενικώς κοινή αποδεκτή σημασία τους, κατέχονται μόνον κάτα περιόδους, υπό όρους, και δίνονται. Άρα, εκ του ορισμού, δύναται να παρακρατηθούν ή να παραβλεφθούν. Από ποιόν; Μα απ’ αυτόν που τα όρισε και τα έδωσε: την κοινωνία. Οι επίσημοι νόμοι που τα εξασφαλίζουν, οι ορισμένοι από την εκάστοτε κοινωνία, δεν είναι ανάλλαχτοι. Διευρύνονται, στενεύουν, εξαλείφονται και αντικαθιστούνται διαρκώς καθόλη την ιστορία των ανθρώπινων κοινωνιών.

Από τα παραπάνω, προχωρούμε στο συμπέρασμα πως τα ατομικά δικαιώματα, που έχουν τα μέλη μιας κοινωνίας, καθρεφτίζουν την ηθική αυτής της κοινωνίας. Αποφεύγοντας αναχρονισμούς και υποθετικές αδιεξόδους, καταλαβαίνουμε απλώς πως, προδήλως, η ηθική γεννά τους νόμους – και τα δικαιώματα, κατ’ επέκταση. Κάτι ορίζεται ως παράνομο όταν βρίσκεται εκτός της ηθικής / αισθητικής μιας κοινωνίας. Και, συμπληρωμικά, οι νόμοι ορίζουν τα σύνορα του “κοινώς αποδεκτού”. Το γεγονός πως το γράμμα του νόμου διαφέρει από το πνεύμα του, και το “κοινόν περί δικαίου αίσθημα” συχνά απέχει από το δίκαιο του νόμου είναι απλώς αναπόφευκτα παρελκόμενα του εξορθολογισμού. Κάθε εξορθολογισμός οδηγεί σε δυσκαμψία. Επιπλέον, μιας και η ηθική (και οι νόμοι) αντιλαμβάνονται από την κοινωνία ως μία έννοια που ορίζεται με εις άτοπον απαγωγή, ήτοι: “ηθικό είναι αυτό που δεν είναι ανήθικο” καταλήγουμε σε μία περαιτέρω εδραίωση της δυσκαμψίας. Όσο ορίζουμε τον εαυτό μας ως ‘όχι-Άλλος’ τόσο εγκλωβιζόμαστε στα ίδια μας τα στεγανά. “Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω”, γράφει ο Ποιητής.

Συμπεραίνουμε λοιπόν πως τα ατομικά δικαιώματα, που μοιράζονται τα μέλη μιας κοινωνίας, δεν είναι παρά προνόμια μιας ομάδας, ρευστά, παρά τον ορθολογισμό τους, που άλλο δεν έχουν σκοπό από τη διατήρηση της ομάδας που σχηματίζει την κοινωνία. Η διατήρηση είναι ισχυρή ανάγκα.

Από την άλλη, τα ανθρώπινα δικαιώματα. Και δε μιλώ για αυτά που θέσπισε η μετα-πολεμική δυτική κοινωνία. Κι αυτά ανήκουν στην παραπάνω κατηγορία. Μη μας πλανά τ’ όνομα.
Όταν μιλώ για ανθρώπινα δικαιώματα, μιλώ για κάτι εντελώς άλλο. Πέρα και μακριά από συμβάσεις και τζίφρες. Όχι. Μιλώ για το δικαιώμα που θα δίνει μία μελλοντική κοινωνία σε κάθε έναν ξεχωριστά, όχι να επιβιώνει, μα να ζει. Καταπώς καθείς αγαπά. Και η κοινωνία αυτή θα χάνει τον ύπνο της αν κι ένας μόνον δε δικαιώνεται. Γιατί ο ένας θα είναι η σωματοποιημένη ολότητα του όλου, και το όλο θα ‘ναι ο χωροχρόνος και η σκηνή πάνω στην οποία καθένας θα καταθέτει την ερμηνεία του. Και θα αυτοπραγματώνεται, μέσα από τον καημό και το μεράκι του, ως να φτάσει “το εξαίσιον Ούτος Εκείνος”.

Είναι πρωτότυπα αυτά; Καθόλου. Παπαγαλία είναι, ιστοριών και αρχετύπων που μας ακολουθούν αιώνες. Πώς από Κανένας, γίνεσαι Άνθρωπος. Ecce homo.